Wydanie bieżące

1 maja 9 (249) / 2014

Natalia Kaniak,

ZAGUBIONY ZĄB CYNOCEFALA

A A A
Lobbowanie za konkretnym wydawnictwem może wydać się nie na miejscu, trudno jednak nie oprzeć się wrażeniu, że Kultura Gniewu staje się marką kojarzącą się z wartościowymi komiksami, których wyśmienita treść i równie wyborna oprawa nie zawodzą najzagorzalszych bibliofili. Przykładem takiej publikacji jest „Reprobus”  Markusa Färbera, uznany w Niemczech za jedną z najlepiej wydanych w 2013 roku książek.

Wbrew temu, co swoim bohaterom wywróżył Giorgos Lanthimos, kieł Reprobusa w istocie wypada, zmieniając jego mistyczny żywot raz na zawsze. „Reprobus” (tak nazywany był przed laty Christophorus, czyli „noszący Chrystusa”) to dziwnie znajoma opowieść o dwunogim stworzeniu z głową psa, którego zadaniem jest ciągłe przekraczanie rzeki i przenoszenie przez nią każdego, kto zjawia się na brzegu. Ta Cerberopodobna kreatura, pragnąca zostać istotą ludzką, stworzeniem odczuwającym upływ czasu, którego zadaniem będzie służenie najpotężniejszemu władcy, łączy w sobie cechy tajemniczego eremity i szlachetnego człowieka, dla którego wiara i topos pracy są równoważne.

Debiutancki album niemieckiego ilustratora to opowieść odkrywająca nie tylko zapomniane karty chrześcijańskiej ikonografii, lecz przede wszystkim wciągająca i tajemnicza historia owiana chłodem pogańskiego mitu, zestawionego z równie mroczną współczesną rzeczywistością. Markus Färber posklejał swoją opowieść z  fragmentów przekazów o Świętym Krzysztofie, którego prawowity rodowód został przez tradycję chrześcijańską skrzętnie ukryty i – dosłownie – zatuszowany.

Autor, sięgając w swojej opowieści do historii, również w warstwie estetycznej stara się przemycić długą tradycję malarstwa. Widoczna w jego kresce fascynacja ikonami i wczesnochrześcijańskimi malunkami naściennymi, połączona z chłodną paletą szarości, granatów i błękitu tworzy spójny, oryginalny i dojrzały koncept artystyczny. Zarówno krajobrazy, jak i postaci przenikają plansze komiksu, a ramy kolejnych kadrów, w przeciwieństwie do mitycznej rzeki, nie stanowią dla nich nieprzekraczalnej granicy. Niezauważalna podczas pierwszej lektury dynamika kreski, to niezwykle profesjonalny zabieg i umiejętność, do której młodzi ilustratorzy dochodzą w swojej pracy latami. Markus Färber zaskoczył nią już w swoim debiucie.

Artystyczna technika, jak i doskonałe wydanie sprawiają, że „Reprobus” to komiks do wielokrotnej lektury, nie tylko ze względu na mnogość ukrytych w nim informacji i „smaczków”, lecz również z uwagi na przyjemność obcowania ze wspaniałą sztuką, godną polecenia każdemu – nawet konserwatywnemu czytelnikowi książek, dla którego komiks raczej nie istnieje jeszcze na wydawniczym rynku.

Posłowie Corduli Patzig może się niektórym wydać zbędnym dodatkiem wyjaśniającym tło mitu oraz jego wędrówkę przez wieki. Czy jednak współczesnej sztuce nie brakuje właśnie kuratorskiego spaceru wzdłuż rzędów płócien? Bo właśnie tym jest i powinien stać się dla czytelników „Reprobus” – wybiórczą, lecz autorską antologią przepięknej legendy, która ulegała równie mocnej zmianie co kultura, z której wyrosła.
Markus Färber, „Reprobus”. Tłumaczenie: Grzegorz Janusz. Wydawnictwo Kultura Gniewu. Warszawa 2014.