Wydanie bieżące

1 listopada 21 (69) / 2006

JAZDA OBOWIĄZKOWA

A A A
Jonas Mekas „Świętowanie małego i osobistego w epoce wielkości”. Fotografia, instalacje, projekcje filmowe. Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. Warszawa, al. Ujazdowskie 6. 13 października – 26 listopada 2006.

Jonas Mekas jest najwybitniejszym artystą litewskim, działającym w USA, pozostając od lat 60. do dnia dzisiejszego czołową postacią nowojorskiej awangardy filmowej. Wystawa prezentuje niepowtarzalny język filmu eksperymentalnego Mekasa - styl filmów-dzienników zwany personal cinema oraz przedstawia jego życiorys — symptomatyczny dla artysty awangardy XX wieku — uciekiniera ze wschodu, realizującego na swój sposób „American Dream” w Nowym Świecie. Artysta pracę filmowca i poety łączył z obowiązkami działacza – założył pierwszą spółdzielnię niezależnych filmowców w Stanach Zjednoczonych, działającą do dziś Anthology Film Archives. Był także aktywnym krytykiem i założycielem periodyku o filmie awangardowym „Film Culture”.

Na retrospektywną wystawę oprócz fotografii z filmów prezentowane są instalacje z pracami Mekasa na taśmie wideo z lat 1987 – 2005 (wczesne filmy pokazują początkowe zmagania artysty z nowym narzędziem pracy, jakim jest kamera wideo — sam Mekas przyznaje, że dopiero po 15 latach pracy z kamerą wideo udało mu się w pełni opanować to narzędzie), instalacje na ekranach plazmowych i projekcje na dużym ekranie krótkich filmów z lat 1966 – 2005 oraz powtarzalne projekcje najważniejszych filmów artysty na dużym ekranie w systemie jeden tytuł w jednym dniu tygodnia.



Krzysztof Bednarski „Podziemne wniebowstąpienie. Hommage à Tymoteusz Karpowicz”. Instalacja. Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. Warszawa, al. Ujazdowskie 6. Plac przed Zamkiem – Cysterna wodna. 10 października – 19 listopada 2006.

Nowy projekt Krzysztofa Bednarskiego dedykowany jest pamięci Tymoteusza Karpowicza. Dzieło tego niezwykłego poety, którego poszukiwania formotwórcze i radykalizm artystyczny nie mają sobie równych we współczesnej polszczyźnie, było zawsze dla Bednarskiego bardzo istotnym punktem odniesienia. W doświadczeniu osobistym to zaledwie dwa spotkania z poetą, pierwsze zachłanne, odkrywcze i formujące w czasach licealnych i drugie w maju 2000, gdy spotkali się już jako twórcy, na wspólnej płaszczyźnie doświadczenia artystycznego. Tak jak Tymoteusz Karpowicz dążył do wytrącenia języka z dotychczasowych przyzwyczajeń, tak Bednarski próbuje zmierzyć się z przestrzenią, z funkcjonującymi pojęciami o niej, nawykami myślenia. Ale też z faktycznymi związkami miedzy językiem, a przestrzenią. Tytuł tej wystawy „Podziemne wniebowstąpienie” to Karpowiczowski „oryginał” z tomu „Odwrócone światło” (1972), wpisany w strukturę ostatniej księgi poety „Słoje zadrzewne” (1999). Jego „kalką logiczną” jest utwór „Denotowanie” zaczynający się strofami: „ubywający nabrzmiewa / w zwiększającym się ograniczeniu…” – to dobre wprowadzenie do przestrzeni dawnej cysterny, do miejsca po wodzie.



Zofia Kulik „Made in GDR, USSR, Czechoslovakia and Poland”. Galeria Le Guern, Warszawa, ul. Widok 8. 15 września – 12 listopada 2006.

Najnowszy projekt Zofii Kulik jest wielowątkowym spojrzeniem autorki ku jej własnemu usytuowaniu w obszarze sztuki, zarazem obserwatorki i współtwórczyni dziejącej się artystycznej rzeczywistości. Również spojrzeniem wstecz artystki występującej w roli świadka historii, redagującej własny zapis owej historii i jej postrzegania. Centralne miejsce w ramach prezentacji zajmie nowa praca będąca trawestacją znanego dzieła Hansa Holbeina – „Ambasadorowie”. W roli szesnastowiecznych dyplomatów przedstawieni są nań Zofia Kulik i Przemysław Kwiek, współpracujący w latach 1971 -1987 jako artystyczny duet KwieKulik. Obraz o kluczowym znaczeniu w dyskusjach na temat kształtowania się, potem za odchodzenia od nowoczesnej wizji kartezjańskiego podmiotu, w przywołaniu autorki obrasta nowymi znaczeniami i zyskuje bardziej lokalny kontekst. Książki i instrumenty naukowe kreujące nowożytną przestrzeń uczonych Francuzów zastąpią kamery, aparaty fotograficzne i inne urządzenia używane przez duet polskich artystów.

Tak jak ikonografia rekwizytów na obrazie Holbeina odsyłała do sytuacji w chrześcijańskiej Europie 1533 roku, podzielonej konfliktem protestantów i katolików, tak akcesoria zgromadzone w pracy Kulik, opatrzone adnotacjami Made In GDR, USSR, Czechoslovakia and Poland odnoszą się do nie tak odległych czasów podziału Europy na Wschód i Zachód.
Rola ambasadorów sztuki znajduje już nie metaforyczne rozwinięcie w serii wielkoformatowych plansz (w pierwotnej wersji prezentowanych na tegorocznej wystawie Interrupted Histories w Moderna Galerija w Ljubljanie). Zapis postrzegania rzeczywistości artystycznej lat 1967-1987 przy wykorzystaniu zbiorów archiwum KwieKulik (prowadzących niezależną Pracownię Działań, Dokumentacji i Upowszechniania) obejmuje zdjęcia, dokumenty, nielegalne druki, unikatowe wydawnictwa, urzędowe pisma. Przeszłość ciągle jeszcze nie archiwizowana przez instytucje, dotycząca zarówno oficjalnych wydarzeń jak alternatywnych obiegów sztuki wyłania się w formie narracji pozornie tylko bezosobowej, bo formułowanej z punktu widzenia uczestniczącej w niej autorki.



Aneta Grzeszykowska/ Jan Smaga „Projekty”. Zofia Rydet „Zapiski”. Kronika. Bytom, Rynek 26. 13 października – 17 listopada 2006.

Pomysł równoległego zaprezentowania prac z ostatnich lat Jana Smagi i Anety Grzeszykowskiej oraz selekcji historycznych już fotografii Zofii Rydet narodził się
z chęci ujęcia pewnych zagadnień polskiej fotografii konceptualnej jako nietypowego ciągu przyczynowo-skutkowego, pełnego zaskakujących analogii i korelacji. Inspiracje nie zawsze są bezpośrednie, a tzw. odkrycia artystyczne, mimo usilnych działań historyków sztuki, rzadko układają się w ciągi chronologiczne. W większym stopniu niż z linearnym postępem mamy do czynienia z ruchami spiralnymi, niekończącymi się powrotami, regresami i skokami, wiązkami zależności. Pokazując w tym samym
czasie „Projekty” (prace z lat 2001-2006) Smagi i Grzeszykowskiej oraz „Zapiski” Rydet (na które składają się wybrane fotografie z cykli „Ginące zawody” i „Zapisy
Socjologiczne” i film Andrzeja Różyckiego „Nieskończoność dalekich dróg”, 1990) chcemy podkreślić istnienie wątków obecnych od kilku dekad na marginesie powojennej
sztuki polskiej: dokumentalnego zdyscyplinowania, fascynacji archiwami czy też śledzenia związków między architekturą a sferą prywatną. Jednocześnie
zachowaliśmy rozdział obu tych przedsięwzięć, są to dwie toczące się jednocześnie wystawy, których kontekst może być budowany na podstawie indywidualnej wiedzy
i doświadczenia widza (Sebastian Cichocki/ Stanisław Ruksza)



„Touch My Shadows. Nowe Media z Kolekcji GOETZ w Monachium”. Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. Warszawa, Al. Ujazdowskie 6. 1 grudnia 2006 – 27 lutego 2007.

Na wystawie w Zamku Ujazdowskim zostaną zaprezentowane prace cenionych i znanych artystów z całego świata, wykorzystujących w swojej twórczości nowe media: Doug Aitken (USA), Chantal Akerman (Belgia), Francis Alys (Belgia, Meksyk), Janine Antoni (Bahamy, USA), Kutlug Ataman (Turcja), Christoph Brech (Niemcy), Janet Cardiff (Kanada) / George Bures Miller (Kanada), David Claerbout (Belgia), Rineke Dijkstra (Holandia), Tracey Emin (Wielka Brytania), Steve McQuenn (Wielka Brytania), Jeanne Faust (Niemcy), Peter Fischli (Szwajcaria) / David Weiss (Szwajcaria), Douglas Gordon (Wielka Brytania), Mona Hatoum (Liban, Wielka Brytania), Teresa Hubbard (Irlandia, USA) / Alexander Birchler (Szwajcaria, USA), Issac Julien (Wielka Brytania), William Kentridge (Republika Południowej Afryki), Annika Larsson (Szwecja), Mark Leckey (Wielka Brytania), Christian Marclay (Szwajcaria, USA), Bjorn Melhus (Niemcy), Aernout Mik (Holandia), Gabriel Orozco (Meksyk), Ulrike Ottinger (Niemcy), Jaroen de Rijke (Holandia, Willem de Rooij (Holandia), Pipilotti Rist (Szwajcaria), Diana Thater (USA), Wolfgang Tillmans (Niemcy), Rosemarie Trockel (Niemcy), Gillian Wearing (Wielka Brytania).

Celem wystawy „Touch My Shadows. Nowe media z kolekcji Goetz” jest zaprezentowane polskiej publiczność dzieł najważniejszych współczesnych artystów o międzynarodowej renomie, pracujących w najbardziej prężnie rozwijającej się technice sztuki współczesnej, w technice nowych mediów (filmy wideo, instalacje wideo).

Wystawa odbędzie się dzięki udostępnieniu części zbiorów jednej z największych na świecie kolekcji sztuki multimediów – kolekcji Goetz z Monachium. To wyjątkowe wydarzenie artystyczne będzie okazją do zainicjowania dyskursu o kolekcji i kolekcjonowaniu sztuki najnowszej w kontekście istniejącej Międzynarodowej Kolekcji Sztuki Współczesnej w CSW Zamek Ujazdowski, jak również umożliwi stworzenie platformy wymiany doświadczeń w kontekście nowopowstającego Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.
Poprzez wystawę ”Nowe media z kolekcji Goetz” CSW Zamek Ujazdowski pragnie pokazać naszej publiczności twórczość artystów urodzonych w latach 60. i 70., których prace są od początku lat 90. konsekwentnie pozyskiwane przez właścicielkę kolekcji Panią Ingvild Goetz. Przede wszystkim chcemy zaprezentować twórczość wybitnych artystów, których prac nie udało nam się dotąd pokazać w Polsce.