Wydanie bieżące

15 października 20 (308) / 2016

Redakcja,

RYSA NA POWIECE.WYSTAWA GŁÓWNA W RAMACH XXV FESTIWALU ARS CAMERALIS

A A A
13 listopada 2015 roku do znacznej części świata dotarły dramatyczne informacje z Paryża: wybuchy na Stade de France, ostrzelane tarasy restauracji i kawiarni w 11. dzielnicy, a następnie brutalny atak na publiczność zgromadzoną na koncercie w sali koncertowej Bataclan.

Od tego czasu lista miejsc dotkniętych aktami terroryzmu poszerzyła się o kolejne miasta i państwa. Paryż, Ankara, Bamako, Grand Bassam, Bruksela, Aleppo, Wagadugu, Stambuł, Tunis, Nicea – to tylko wycinek przestrzeni, które stały się scenami okropnego dramatu (…). W rękach napastników strach staje się przerażającą bronią, dokonując spustoszenia i destrukcji świata, społeczeństw oraz człowieka, rozbijając i podkopując fundamenty naszej tożsamości, naszego bycia. Strach przybiera formę niewidocznego tsunami, wciskającego się bezwzględnie w każdy fragment życia. Jednocześnie na nowo stawia przed nami pytania o kwestie podstawowe – o sens istnienia, pytania dotyczące społeczeństwa jako wspólnoty, pytania o teraźniejszość i przyszłość.

Francuski dziennik „Le Monde” w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie o miejsce człowieka w tym „nowym świecie” zaprosił do dyskusji szereg znanych osobistości życia politycznego, społecznego i kulturalnego. Odpowiedzi były bardzo osobiste. Odnajdziemy tam zarówno wystąpienia pełne złości, jak i głosy nadziei, propozycje bardzo konkretne, ale także hasła wyjątkowo utopijne. Wśród licznych opinii znajduje się również wypowiedź Jean-Michela Alberoli, francuskiego artysty, który bierze udział w katowickiej wystawie (a także twórcy plakatu do niej). Uważa on, że popularne słowa André Malraux : „sztuka jest tym, co obroni nas przed śmiercią”, które były odpowiedzią na krzyk Gilles’a Deleuza z 1960 roku: „Odpór… Odpór!” (będącego komentarzem do ówczesnych dramatycznych wydarzeń), są z pewnością nieadekwatne do dzisiejszej sytuacji. Alberola stwierdza, że najwłaściwszą formułą dnia codziennego staję się dziś „czytanie, spacerowanie, słuchanie, rozmawianie, oglądanie, za wszelką cenę”. Wydaje się, że jest to postawa bardzo radykalna, a zarazem utopijna, odwołująca się do filozofii stoickiej, do szczególnej formy apatii, która przez wieki miała być odpowiedzią na okrucieństwo świata. Z drugiej strony postawa ta wydaje się także odwołaniem do modelu, którego wizualnym symbolem staje się „Melancholia” Dürera, odwołaniem nakazującym poskramianie uczuć oraz dystans wobec otoczenia. Wypowiedź Alberoli to również odniesienie do myśli Kartezjusza, tak istotnej dla postawy mieszkańców znad Sekwany oraz estetyki wzniosłości Kanta. Artysta wskazuje jednak na ważny z punktu widzenia sztuki problem: terroryzm jest nie tylko aktem politycznym, moralnym, ale także estetycznym! Przenikanie się sztuki i otaczającej nas rzeczywistości zmusza artystów do tworzenia nowej wizji świata, do kreowania nowej estetyki, a także odnajdywania nowych sposobów jej wyrażania.

Dziś już wiadomo, że sztuka musi ukazywać nie tylko radości i smutki, wpisujące się w kategorie kantowskiego piękna, takie jak wschody oraz zachody słońca; musi ona także zderzyć się z przemocą i jej estetyzacją. Edmund Burke kilkadziesiąt lat przed Kantem wskazywał, że jedną z podstawowych wartości estetycznych człowieka jest strach. To najważniejsza z emocji, główny element wzniosłości.

Artyści biorący udział w wystawie: Jean-Michel Alberola, François Boisrond, Edmund Clark & Crofton Black, Damien Deroubaix, Sławomir Elsner, Joanna Helander & Bo Person, Zbigniew Libera, Marek Kuś, Jean-Christophe Menu, Tony Oursler, Krzysztof Wodiczko.

Kurator wystawy: Marek Zieliński. Projekt jest dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowano w oparciu o materiały promocyjne organizatora.

„artPAPIER” jest patronem medialnym wystawy.