ISSN 2658-1086
Wydanie bieżące

1 września 17 (401) / 2020

Przemysław Pieniążek,

PANCERNE BESTIE (TA MASZYNA ZABIJA FASZYSTÓW / KRIEGSMACHINE)

A A A
Ukazująca się pod szyldem Scream Comics seria „Machines de Guerre” to nie lada gratka dla miłośników historyczno-militarnych fabuł, w szczególności zaś – dla fanów czołgów. W ramach niniejszego cyklu poznaliśmy jak dotąd dwa niezależne od siebie tytuły, których współautorem jest francuski scenarzysta Jean-Pierre Pécau („L’Histoire secrète”).

Jednym ze źródeł inspiracji do stworzenia tomu zatytułowanego „Ta maszyna zabija faszystów” była wiadomość, że w grudniu 2001 roku podczas operacji „Jawbreaker” (szturm na Tora Bora, gdzie ukrywał się Osama Bin Laden) amerykańskie siły specjalne natknęły się na radziecki czołg IS-2 (czyli model Iosif Stalin, do lat dziewięćdziesiątych znajdujący się w rezerwie Armii Czerwonej) unieruchomiony u wejścia do kwatery głównej Al Kaidy. Niniejszy news posłużył do stworzenia narracyjnej ramy komiksu ukazującego (rozpisane na wiele dekad) perypetie kolejnych członków załogi czołgu opuszczającego w 1945 roku fabrykę Czerwony Październik w Tankogradzie (Czelabińsk koło Uralu).

Pięćsetny egzemplarz IS-2, zgodnie z intencją inżyniera Siergieja Suwarowa – weterana spod Stalingradu – ma być odpowiedzią na wszystkie dotychczasowe klęski sowietów. Zdobiąca wieżyczkę czołgu tytułowa deklaracja (nawiązująca do napisu widniejącego na gitarze amerykańskiego muzyka folkowego Woody’ego Guthriego, zadeklarowanego antyfaszysty) wyznacza jednocześnie sens istnienia tego konkretnego pojazdu. Bowiem na pytanie zwierzchnika, dlaczego we wspomnianej sentencji nie ma mowy o Niemcach, Suwarow odpowiada: „Nie wszyscy Niemcy są faszystami, a na całym świecie jest o wiele więcej faszystów niż Niemców. W ten sposób maszyna będzie mogła zabić ich więcej…” (s. 6).

Tym samym owa pancerna bestia staje się niemym świadkiem i nad wyrazem głośnym uczestnikiem aktów szaleństwa, bezwzględności oraz zniszczenia. Bitwa o wzgórza Seelow (1945), walki na ulicach Berlina (1945) i Budapesztu (1956), desant w Zatoce Świń (1961) czy interwencja w Luandzie (1980) to tylko niektóre (nie)chlubne punkty w CV morderczej machiny, której losy splatają się z mniej lub bardziej wyraziście zarysowanymi biografiami kolejnych załogantów ze szczególnym uwzględnieniem jej demonicznego (s)twórcy.

Wykorzystując motyw zabójczej broni jako punktu wyjścia wielowątkowej opowieści utkanej z licznych human stories Pécau nawiązał do klasycznego westernu „Winchester ’73” (1950) w reżyserii Anthony’ego Manna, ukazującego dzieje amerykańskiego karabinu powtarzalnego cyklicznie zmieniającego właściciela. Na marginesie dodam, że podobny zabieg fabularny odnajdziemy między innymi w wywiedzionej z powieści Andrzeja Struga „Gorączce. Dziejach jednego pocisku” (1980) Agnieszki Holland (gdzie katalizatorem wydarzeń jest skonstruowana na zamówienie Organizacji Bojowej PPS bomba ze specjalnym zapalnikiem), w kanadyjskim serialu „Fatalny rewolwer” (1997-1999), gdzie pierwsze skrzypce gra feralny Smith & Wesson Schofield, czy w wyprodukowanym przez Roberta Altmana „Pistolecie” (1997) ukazującym perypetie ludzi, których życie odmieniła pewna czterdziestka piątka.

Umiejętnie budowana dramaturgia, nienaganne tempo akcji, sumiennie oddane realia historyczne oraz masa informacji dotyczących budowy i funkcjonowania IS-2 to najważniejsze, choć nie jedyne atuty recenzowanego komiksu, za którego oprawę wizualną – realistyczną, akcentującą rolę detali – odpowiadają pochodzący z Bośni i Hercegowiny ilustrator Senad Mavric („Homme de l’année”), francuski rysownik Damien Jacob („Jour J”) oraz kolorystka Scarlett Smulkowski („M.O.R.I.A.R.T.Y.”).   



Drugim tytułem wchodzącym w skład serii „Machines de Guerre” jest album „Kriegsmachine”, luźno nawiązujący do biografii Johannesa Böltera – zmarłego w 1987 roku asa niemieckiej broni pancernej z czasów II wojny światowej (wielokrotnie rannego i odnoszącego poważne oparzenia w trakcie jednej z misji), mającego na koncie 139 zniszczonych czołgów.

Tym razem Pécau zabiera nas do Paderborn (Nadrenia Północna-Westfalia), ściślej – do miejscowej Panzerschule, gdzie szkolą się młodzi czołgiści, których szeregi zasilają w 1942 roku protagoniści komiksu: Otto von Sholtiz i Kurt Seibel, syn hamburskiego rzeźnika. Tunezja, Kursk, Normandia czy Biełgorod stanowią przykładowe punkty na mapie militarnych działań, w których kluczową rolę odgrywają legendarne Tygrysy (Panzerkampfwagen VI Tiger) – ważące 57 ton pięciozałogowe pancerne pięści stworzone do przełamywania obrony wroga.

Rysownicy Senad Mavric oraz Filip Andronik („Machines de Guerre – Dream Team”) wraz z kolorystą Jean-Paulem Fernandezem („Nevada”) przygotowali dopieszczone na poziomie szczegółu ilustracje, w których nie zabrakło emocjonujących scen batalistycznych oraz iście epickiego finału. Mówiąc krótko: bardzo solidna seria. Polecam!
Jean-Pierre Pécau, Senad Mavric, Damien Jacob, Scarlett Smulkowski: „Ta maszyna zabija faszystów” („Machines de Guerre – Cette machine tue les fascistes”). Tłumaczenie: Wojciech Birek. Scream Comics. Łódź 2020.
 
Jean-Pierre Pécau, Senad Mavric, Filip Andronik, Jean-Paul Fernandez: „Kriegsmachine” („Machines de Guerre – Krieg Machine”). Tłumaczenie: Wojciech Birek. Scream Comics. Łódź 2020.